آيات هم اين معنا را بيان مىكند كه وسيله اقامه دين صحيح كه همان دين فطرت است بازگشت به سوى خدا و حفظ ارتباط به حضرت او و قطع رابطه نكردن با اوست . و در آيات قبلى هم به همين معنا اشاره فرموده و بيان كرد كه جهت لعنت خدا و غضبش بر يهود اين بود كه آنان از حدود خداوند تجاوز نمودند لذا خدا در بينشان دشمنى انداخت ، و در موضعى ديگر همين معنا را نسبت به نصارا بيان كرده و فرموده است : « فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ » « 1 » و لذا مىبينيم در هر جاى قرآن كه سخن از اين مقوله رفته است مسلمانان را هم از ثمرات شوم و عاقبت وخيم گناه و گسيختن رشته پيوند از خدا و بازگشت نكردن به سوى او تحذير فرموده است ، آرى مصيبت عداوت و بغضا كه براى جمعيتهاى بشرى مصيبتى است دردناك ، در اثر گناهان مذكور در اين آيات روى مىدهد . در اين آيات به يهود و نصارا اعلام خطر شده است كه به زودى دچار اين مصيبت مىشوند ، و نيز به آنان خبر مىدهد كه نخواهند توانست تورات و انجيل و ساير كتب آسمانى شان را اقامه و احيا كنند ، اتفاقا تاريخ هم اين مطلب را تصديق كرده و نشان داده كه اين دو ملت همواره به جرم بريدن رشته ارتباط با خدا دچار تشتت مذاهب و دشمنى و بغضاى بين خودشان بوده‌اند ، در آيه « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً » « 2 » و آيات ديگرى از اين سوره مسلمانان را هم از اينكه روش اهل كتاب را پيش گرفته و از خداى تعالى بريده و بازگشت به سويش را ترك كنند زنهار مىدهد . و ما در مجلدات سابق در ذيل آياتى كه متعرض اين مطلباند بحثى گذرانديم ، و به زودى در ذيل آيات ديگرى هم ان شاء اللَّه تعالى قسمتى ديگر از اين بحث را دنبال خواهيم نمود . و اما در باره آيه * ( « وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَكُفْراً » ) * سابقا بحث شد . و آيه * ( « فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ » ) * نبى ( ص ) را به صورت نهى ، از تاسف و اندوه بر كفار ، تسليت مىدهد .

--> ( 1 ) پس مسلط كرديم در بين آنها عداوت و بغضاء را تا روز قيامت . سوره مائده آيه 18 . ( 2 ) سوره روم آيه 30 .